home

=Norsk Prosjekt= =__﻿Profilgenerasjon__= Fra 1966 skjedde nokon av dei viktigaste fornyingane i litteraturen, med utgangspunkt i det litterære tidsskriftet //profil.// Unge skribenter, blant anna Jan Erik Vold, Dag Solstad og Einar Økland, overtok redaksjonen og gjorde bladet til eit inspirerande forum for ei ny diktergenerasjon. I bladet trykte dei intervjuer, litteratur teori, eigne tekstar og presantasjonar av utenlandske modernistar. Vi skal sjå på nokon av dei nye tendensane den første "Profil-gjengen stod for.

Ein nyenkel virkelighet
fleire av dei unge delte ikkje dei eldre dikterane sin pessimisme og fremmedfølelse. Dei fant seg til rette i virkelegheten. Derfor ville dei skrive enkle dikt utne symbolikk om tingene som omga dei som eksempel " Min nye blå dyne / fortjener et dikt ja / så varm så stor så / lyseblå eg fikk den / av mor til jul" er begynnelsen på et Jan Erik Vold-dikt. Sjølv kalte dei denne stilen og holdninga til livet //nyenkel// Her var ingen innfløkte spørsmål om identitet.

[]

Som lyrikar for barn er Økland vidfemnande og elastisk. Han rører seg lett mellom vers i bunden og fri form, situasjonsbilete og verseforteljingar, læredikt og absurdismar, alvor og skjemt. Her er ei tydeleg utvikling frå enkle former og motiv i den første samlinga mot større komplikasjon både innhalds- og uttrykksmessig i dei seinare, men visse grunndrag har vore med heile vegen.

Det er ofte eit stort **alvor** over Øklands dikt. Vi møter ein forfattar som ønskjer å fange inn heile spekteret av kjensler i det å vere barn, frå den djupaste angst og fortviling til den største lukke. Ei særleg interesse er knytt til identitetsutviklinga; ofte finn vi situasjonsbilete og forteljande dikt med ei dynamisk rørsle i seg. Barnet kjem liksom på utsida av det tilvande, blir klar over nye sider ved seg sjølv og ser at det kan gjere noko med livet sitt:

“ Åleine på stranda / og utan båt / stod eg i lag med / min eigen gråt // då regnet slo lett / imot panna mi / og minte meg om / at her var eg fri” (frå “Venner”).

I slike dikt merkar vi Øklands sterke solidaritet med barn, eit ønskje om å kunne vere med og styrkje livsmot og sjølvkjensle, frigjere barnet frå krefter som vil ta frå det trua på eigne evner.

Dag Solstad Født 16.juli 1941,født i Sandefjord. Ein av dei fremste kronikørane for det norske samfunnet etter 1960. Tematisk står hans litteratur sentralt nesten uansett fra hvilken synsvinkel i det moderne Norge man vel å betrakte den. Skriv ein prosa som er reflekterande, assosiasjonsrik, funn av intelektuelle funderinger og særegen blanding av alvor og ironi. Ofte blitt sett på som ein av dei mest representative forfatterane fras Profil. Debuterte i 1965 med novelle samlingen Spiraler. Inspirert av frank Kafka og Camus. Her møter vi einsame, kontaktlause mennskjer, ofte prega av ein tilsynelatande urealiserbar lengsel. Sluttet seg tl AKP og blei partiets fremste forfatter. Hadde Lenin, Stalin og Mao som idol. Forfattarane skulle tjene folket og partiet ved å skrive sosialrealistisk problemstilling. Vendte seg fra modernismen og gikk inn for ein ny sosialrealisme. Meinte at ein skulle skrive presist og ikkje gje tinga ei symbolsk betyding. Skulle fram stille det fantastiske i hverdagen. Mennesket skulle skape seg frihet ved å spele roller. Gav ut romanen Gymnaslærer Pedersens beretning om den store politiske vekkelsen som har hjemsøkt vårt land (1982), der han skildrer det indre liv i AKP lojalt, samtidig som lattermildt og ironisk. Ser tilbake på denne tiden.Boken har blitt filmatisert. Roman 1987, mottok Nordisk Råds litteraturpris. Er ein ny politisk oppgjørsroman med utgangspunkt i AKP-engasjement. Å blande dikting med virkelighet er ein av ei tendensane skjønnlitteraturen hadde etter 1990. Veldig vanlig å kalle hovedpersonen i teksten den samme som forfatteren. Dette skaper en usikkerhet for leseren, om hvordan leseren skal forhole seg til teksten. Handler det om forfatteren, eller eller er det forfatteren som iscenesetter seg selv nettopp for å skape usikkerhet? Dag solstad hadde ein roman som heite 16.07.41, som er hans fødselsdato. I fleire av Dag Solstads romaner er spørmålet om Gud eller fravær av en gid til stede. I Professor Andersons natt (1996) blir professoren vitne til et mord på julenatten, men kjem seg ikkje til å melde det. Hendelsen gjev han ikkje fred. Det fører blant anna til at han ser behovet for ein overordnet autoritet. Kvart menneske kan ikkje ha sin eigen moral, sin eigen Gud.

[]

[]

[] []

[]

[]

Panorama Norsk Vg3, Gyldendal Norsk Forlag AS 2008

Einar Andreas Økland · Født 17. januar 1940 i Sveio i Hordaland. · Utdanna psykolog · Ein av dei mest allsidige forfattarane i norsk litteratur, bl.a har han vore sentral i utvklinga av barnelitteraturen og han er kjend som ein av forfattarane i det litterære tidsskriftet Profil. · Det er og viktig å merke seg at han skriv på nynorsk. Debuterte som forfattar med diktet ”Mine veier er mange” i Haugesunds Avis 23.12.1959. Men hans litterære deby blir ofte rekna frå da han gav ut diktsamlinga ”Ein gul dag” i 1963. Forfattarskapet bygger på ei ikkjedogmatisk tenking, det vil sei at han er open for ulike syn og han er åpen for at folk kan ha ulike meiningar, han er også opptatt av å ikkje vere einsidig. Tidlig i forfattarskapen sin kom han med ei programerklæring, der han ønkste å sei noke om korleis han ville framstå som forfattar: · ”Å skrive godt er å trengje seg gjennom alt ein veit fram mot det ukjende”. · Han har vore ein av dei som vil finne ut ting på eiga hand. · ”Ein kan ikkje vite før ein veit” seier Økland sjølv. I tekstane hans så møtest fantasi og dokumentasjon. D et handlar om å sjå. Måten han skriv på er særegen i forhold til andre forfattar. Økland merker seg detaljer få andre tenker over, bruker stoff som andre har glømt eller definert som uviktig, eller skrivemåtar andre ikkje nyttar. Han skrive om tema som andre syns er uvesentlig. For Økland har arbeidsdeling vore viktig**:** · ** Han vil gjere det andre ikkje gjer, men burde ha gjort, men ikkje det han meiner andre kan gjer betre. ** Og på grunn av dette slutta han å skrive romanar etter 1974. Dette pregar lyrikken hans. Økland var opphavspersonen til ideen om å lage Sommerset – serien, ein nynorsk ungdomskriminalserie der Sigbjørn Heie, Ragnar Hovland, Per Olav Kaldestad og han sjølv skreiv til saman 13 bøker under pseudonymet John Donner mellom 1982 og 87. Signaturen Tone Hesthammer er eit anna slikt pseudonymt som han brukte, særleg i tidsskrift – og avisartiklar. Økland meiner det er viktig å få fram at daglegspråket er godt nok til kva det skal vere. Han bruker enkle ord i tekstane sine og litteraturen hans kan du enten lese veldig overfladisk, eller du kan lese den grundig og da vil du sjå at alt er bevisst valgt og svært gjennomtenkt. Økland har fått eit eige rom i norsk litteraturhistorie pga orginaliteten i enkeltbøkene, og den samla forfatterskapen hans. Tekstsamlinga Amatør- album (1969) og romanane Galskap (1971) og Stille stunder (1974) er blitt ståande som klassikarar. Og romanen Galskap er eitt av av dei viktigaste eksperimentelle verka i nyare norsk litteratur, der temaet er frihet og identitet. Sjølv meinar han at diktsamlinga Vandreduene (1968) er ei av sine viktigaste bøker. ”Alt eg seinare har skrive, tykkjast ha sprunge ut fra teksttypane i Vandreduene” skriv han i etterordet til jubileumsutgåva av boka som blei gitt ut i 2010. Han har også fått masse heder og priser Noken av desse er: · Nynorsk barelitteraturpris (1975) · Norsk kritikarlags barnelitteraturpris (1979) · Språklig Samlings litteraturpris (1985) · Askeladd – prisen (1987) I tillegg alt det Økland har skreve har han vore eit organisasjonsmenneske. Han har blant anna vore: · Konsulent for Bokklubben Nye Bøker · Litterær hovudkonsulent for Samlaget. · Redaksjonsmedlem i Impuls, Profil, Fossegrimen og Basar, og han var bokmeldar i VG. · Han tok intiativet til å skipe Norsk Forfattarsentrum der han har vore styremedlem og dagleg leiar. · Han har vore styremedlem i Norsk Litteraturkritikerlag i to periodar · Han har også vore professor 2 ved høgskulen i Volda. Så har eg lest nokre intervju av han og ditta svara han når han blir spurt om kvifor han blei forfattar: Trur det kjem av to forhold: · At eg som liten lytta mykje og las mykje og oppdaga skildnaden mellom ord som kunne vere mine og ord som ikkje var mine. · At far min døydde da eg var sju og at eg deretter blei aleine med meg sjølv. Han lika å jobbe ved daggry, i den mørke årstida. Han lika best å jobbe etter frukost og utover til klokka eitt – to med musikk på heile tida.